Kolegiata p.w. św. Mikołaja

Kościół zbudowany w stylu gotyckim, orientowany o trójprzęsłowym korpusie. Prezbiterium zamknięte trójbocznie z zakrystią od pn. Nawa główna wyższa od bocznych. W dolnej kondygnacji ołtarza głównego rzeźby śś. Andrzeja, Pawła, Piotra i Judy Tadeusza, w górnej śś. Jana Nepomucena, Grzegorza Wielkiego, Mikołaja i Franciszka Ksawerego, w zwięczeniu Matka Boska z Dzieciątkiem. W polu środkowym ołtarza obraz św. Mikołaja pędzla Jerzego Hoppena z 1950 r., w górnej kondygnacji Trójca Św. Leonarda Torwirta z 1950 r.; w zwieńczeniu św. Jerzy. Przed ołtarzem z prawej strony XIII-wieczna chrzcielnica typu gotlandzkiego, zdobiona ornamentem kwiatowym, smokami i maszkaronami, z romańską czarą granitową. Ołtarze boczne projektu L. Torwirta z 1954 r., z wykorzystaniem elementów z przełomu XVII i XVIII w. W nawie północnej zachowana część środkowa ołtarza i para ażurowych kolumn, predella z malowaną sceną Zwiastowania NMP oraz rzeźby śś. Jana Ewangelisty i Łukasza. Pośrodku ołtarza łaskami słynący obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVII w. w srebrnej sukience, trybowanej z pocz. XVIII w., wzbogacony o dwie pozłacane korony poświęcone 9.03.2002 r. przez Jana Pawła II. W kościele XVII-wieczne obrazy św. Anny Samotrzeć, św. Mikołaja malowany na desce, Koronacji NMP, wg tradycji pochodzący z kaplicy zamkowej, XVIII-wieczny św. Franciszka w neogotyckiej ramie. Na uwagę zasługują dwie kropielnice granitowe, średniowieczne z XIII/XIV w. w kruchcie i pod wieżą. Wieża wtopiona jest w korpus kościoła. Nad nawą główną, od wschodu wzniesiona wieżyczka na sygnaturkę z ośmioboczną latarnią.

Budowę kościoła rozpoczęto w 1286 r. Do 1310 r. wzniesione prezbiterium. Nawa główna zbudowana ok. poł. XIV w., nawy boczne i wieża na przełomie XIV i XV w. W XVI w. W kolegiacie odbywały się obrady sejmiku generalnego. W latach 1572-1598 kościół przeszedł w ręce protestantów. Po 1620 r. od strony północnej dobudowano kaplice grobowe rodziny Kostków i ośmioboczną kaplicę rodu Działyńskich. Od 1622 r. do czasu budowy własnego kościoła kaplica ta należała do jezuitów. W 1632 r. po stronie południowej stanęła kaplica, w latach późniejszych przebudowana na dzisiejszą kruchtę. Podczas okupacji szwedzkiej 1655-59 kościół ponownie należał do ewangelików. Wtedy też został zniszczony w pożarze. W 1728 r. gruntownie odnowiony kościół zyskał barokowy ołtarz główny. W 1738 r. dach na wieży zastąpiono hełmem barokowym, a w 1769 r. wzniesiono wieżyczkę z sygnaturką. W tym samym wieku wmurowano w zachodnią część wieży (od strony Wisły) terakotowe figury z dawnej kaplicy zamkowej. Na przełomie XVIII i XIX w. rozebrano kaplicę św. Michała Archanioła, grobową rodziny Kostków oraz kaplicę Działyńskich. W 1939 r. na filarach odsłonięto fragmenty gotyckich malowideł. Podczas oblężenia miasta w 1945 r. wnętrze kościoła uległo spaleniu, pocisk uszkodził też wieżę. Po wojnie odbudowano wieżę i odzyskano wywiezione do Wrocławia dzwony z 1482 i 1777 r. W latach 1950-56 zrekonstruowano ołtarze po uszkodzeniach wojennych.

• lista zabytków
• poprzedni zabytek
• kontynuuj spacer